คีโมคืออะไร มีความจำเป็นกับผู้สูงวัยมากแค่ไหน?
เมื่อแพทย์พูดถึงคำว่า “คีโม” หลายครอบครัวรู้สึกใจหายวาบทันที โดยเฉพาะเมื่อผู้ป่วยเป็นผู้สูงวัย เพราะภาพจำของคีโมที่เราเห็นผ่านๆมาผ่านสื่อมักมาพร้อมกับความเหนื่อยล้า ผมร่วง คลื่นไส้ และผลข้างเคียงมากมาย คำถามที่ตามมาคือ คีโมคืออะไร และจำเป็นกับผู้สูงวัยมากแค่ไหนจริงๆ
เราเลยอยากชวนคุณมาทำความเข้าใจคีโมด้วย เพื่อช่วยให้การดูแลคนที่เรารักเป็นไปอย่างรอบคอบและเต็มไปด้วยความเข้าใจค่ะ
คีโมคืออะไร?
คีโม หรือ เคมีบำบัด (Chemotherapy) คือการรักษามะเร็งด้วยยา โดยมีเป้าหมายหลักคือ การทำลายหรือยับยั้งการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็ง ยาเคมีบำบัดจะเข้าไปทำงานกับเซลล์ที่แบ่งตัวเร็ว ซึ่งเซลล์มะเร็งจัดอยู่ในกลุ่มนี้
อย่างไรก็ตาม เซลล์ปกติบางชนิดในร่างกาย เช่น เซลล์ผม เซลล์เยื่อบุกระเพาะอาหาร หรือเซลล์ไขกระดูก ก็เป็นเซลล์ที่แบ่งตัวเร็วเช่นกัน จึงเป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดผลข้างเคียง เช่น ผมร่วง เบื่ออาหาร คลื่นไส้ หรืออ่อนเพลีย
ปัจจุบัน แนวทางการให้คีโมได้พัฒนาไปมาก แพทย์จะเลือกชนิดยา ปริมาณ และแผนการรักษาที่เหมาะสมกับสภาพร่างกายของผู้ป่วยแต่ละคน ไม่ได้ใช้สูตรเดียวกับทุกคนเหมือนในอดีต ทำให้ปัจจุบันผลข้างเคียงและการดูแลประคับประคองผู้ป่วยที่คีโมมีความเหมาะสมมากขึ้นะ
โรคอะไรบ้างที่แพทย์อาจพิจารณาให้ทำคีโม
เมื่อเข้าใจแล้วว่า คีโมคืออะไร คำถามต่อไปมักจะเป็น โรคแบบไหนถึงจำเป็นต้องใช้การรักษานี้ จริงๆแล้ว คีโมไม่ได้ใช้กับผู้ป่วยมะเร็งทุกคน และไม่ได้ใช้ในทุกระยะของโรคค่ะ การตัดสินใจจะขึ้นอยู่กับชนิดของมะเร็ง ระยะของโรค และสภาพร่างกายโดยรวมของผู้ป่วยเป็นหลัก
โรคที่แพทย์มักพิจารณาให้ทำคีโม ได้แก่ มะเร็งในระบบเลือด ซึ่งมักต้องใช้คีโมเป็นการรักษาหลัก เพราะเป็นโรคที่กระจายอยู่ในระบบเลือดและไขกระดูก ไม่สามารถรักษาด้วยการผ่าตัดเพียงอย่างเดียวได้ เช่น
- มะเร็งเม็ดเลือดขาว
- มะเร็งต่อมน้ำเหลือง
- มัลติเพิลมัยอีโลมา
นอกจากนี้ ยังรวมถึง มะเร็งในอวัยวะต่างๆ ซึ่งแพทย์อาจพิจารณาใช้คีโมร่วมกับการรักษาอื่น ๆ ตามความเหมาะสมของแต่ละราย เช่น
- มะเร็งเต้านม
- มะเร็งลำไส้
- มะเร็งปอด
- มะเร็งรังไข่
- มะเร็งกระเพาะอาหาร
การให้คีโมในกลุ่มมะเร็งเหล่านี้ อาจใช้ในหลายช่วงเวลา บางรายใช้ก่อนผ่าตัดเพื่อช่วยให้ก้อนมะเร็งเล็กลง บางรายใช้หลังผ่าตัดเพื่อลดความเสี่ยงของการกลับมาเป็นซ้ำ และในบางกรณีอาจใช้เพื่อควบคุมโรคและบรรเทาอาการ เพื่อให้ผู้ป่วยใช้ชีวิตได้สบายขึ้น
สำหรับผู้สูงวัยที่เป็นมะเร็งระยะลุกลาม แพทย์อาจพิจารณาให้คีโมในรูปแบบ การรักษาแบบประคับประคอง โดยมีเป้าหมายเพื่อ
- ลดอาการเจ็บปวด
- ชะลอการลุกลามของโรค
- ช่วยให้ผู้ป่วยยังสามารถใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างมีคุณภาพ
ไม่ใช่เพื่อรักษาให้หายขาดเพียงอย่างเดียว แต่สิ่งสำคัญคือ การทำคีโมในผู้สูงวัยจะไม่ใช้แนวทางเดียวกันกับทุกคน แพทย์จะประเมินอย่างรอบคอบว่า ประโยชน์ของการรักษามากกว่าผลกระทบหรือไม่ เพราะเป้าหมายสูงสุดไม่ใช่แค่การรักษาโรค แต่คือการรักษา คุณภาพชีวิตและความสบายใจของผู้ป่วย ควบคู่ไปด้วยค่ะ
ทำคีโมแล้วควรดูแลตัวเองอย่างไรในชีวิตประจำวัน
หลังการทำคีโม ร่างกายของผู้สูงวัยมักอ่อนเพลียและฟื้นตัวได้ช้าลง การดูแลตัวเองในชีวิตประจำวันอย่างเหมาะสม จะช่วยลดผลข้างเคียง และทำให้การรักษาเป็นไปอย่างราบรื่นมากขึ้นค่ะ
- พักผ่อนให้เพียงพอ
ควรนอนหลับและพักระหว่างวันให้เหมาะสม ไม่ฝืนทำกิจกรรมหนัก เพราะการพักผ่อนที่ดีช่วยให้ร่างกายซ่อมแซมตัวเองได้ดีกว่าเดิม - เลือกรับประทานอาหารที่อ่อนโยนต่อร่างกาย
เน้นอาหารย่อยง่าย สะอาด แบ่งเป็นมื้อเล็ก ๆ หากเบื่ออาหาร และดื่มน้ำให้เพียงพอ เพื่อช่วยขับของเสียจากยา - ป้องกันการติดเชื้ออย่างใส่ใจ
ล้างมือบ่อย หลีกเลี่ยงที่แออัด สวมหน้ากากเมื่อออกนอกบ้าน และหลีกเลี่ยงอาหารดิบหรือสุกไม่ทั่ว - สังเกตอาการผิดปกติของร่างกาย
เช่น มีไข้ คลื่นไส้ อ่อนแรงผิดปกติ หรือแผลในปาก หากมีอาการเหล่านี้ ควรแจ้งแพทย์ทันที - ดูแลใจของตัวเองให้เข้มแข็ง
การได้รับกำลังใจจากคนในครอบครัว การพูดคุย และความเข้าใจ ช่วยให้ผู้ป่วยไม่รู้สึกโดดเดี่ยว และมีกำลังใจในการรักษามากขึ้น
ผู้สูงวัยจำเป็นต้องทำคีโมทุกคนหรือไม่?
คำตอบคือ ไม่จำเป็นเสมอไปค่ะ
อย่างได้กล่าวไปว่า การตัดสินใจให้คีโมในผู้สูงวัย ไม่ได้ดูแค่อายุ แต่ดูที่ “ความพร้อมของร่างกายและคุณภาพชีวิต” เป็นหลัก แพทย์จะพิจารณาหลายปัจจัยร่วมกัน เช่น
- ระยะและชนิดของมะเร็ง
- สุขภาพโดยรวมของผู้สูงวัย
- โรคประจำตัวที่มีอยู่
- ความสามารถในการใช้ชีวิตประจำวัน
- ความต้องการและความพร้อมของผู้ป่วยเอง
ในผู้สูงวัยบางราย คีโมอาจช่วยควบคุมโรค ลดอาการ และยืดอายุการใช้ชีวิตได้อย่างมีคุณภาพ แต่ในบางราย แพทย์อาจเลือกแนวทางการรักษาแบบประคับประคอง หรือใช้วิธีอื่นแทน หากเห็นว่าคีโมอาจสร้างภาระให้ร่างกายมากเกินไป
คีโมกับคุณภาพชีวิตของผู้สูงวัย
คำถามที่สำคัญไม่แพ้ “คีโมคืออะไร” คือ การรักษานี้จะทำให้ผู้สูงวัยยังมีคุณภาพชีวิตที่ดีหรือไม่?
ในหลายกรณี คีโมไม่ได้มีเป้าหมายเพียงการรักษาให้หายขาด แต่เพื่อช่วยควบคุมโรค ลดอาการปวด ลดการลุกลาม และทำให้ผู้ป่วยใช้ชีวิตประจำวันได้สบายขึ้น
เมื่อมีการวางแผนการรักษาที่เหมาะสม ร่วมกับการดูแลด้านโภชนาการ การพักผ่อน และกำลังใจจากคนรอบข้าง ผู้สูงวัยจำนวนมากสามารถอยู่ร่วมกับการทำคีโมได้อย่างค่อยเป็นค่อยไปได้ดีมากขึ้นค่ะ
ดูแลผู้ป่วยมะเร็งอย่างอุ่นใจ ที่ Dusit Care
Dusit Care คือ ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ เนอร์สซิ่งโฮมที่มีความเชี่ยวชาญในการดูแลผู้ป่วยมะเร็งโดยเฉพาะ ช่วยให้คุณหมดกังวลเรื่องการดูแลในช่วงการฉายแสงหรือการทำเคมีบำบัด ด้วยทีมพยาบาลวิชาชีพและผู้ช่วยพยาบาลที่คอยดูแลกิจวัตรประจำวัน พร้อมเฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อนอย่างใกล้ชิดตลอดเวลา
สถานที่ของเราตั้งอยู่ใจกลางเมือง เดินทางสะดวก และอยู่ใกล้โรงพยาบาลสำคัญหลายแห่ง เช่น โรงพยาบาลรามาธิบดี สถาบันมะเร็งแห่งชาติ โรงพยาบาลวชิรพยาบาล โรงพยาบาลพระมงกุฎฯ โรงพยาบาลกลาง โรงพยาบาลราชวิถี และสถาบันประสาทวิทยา เพื่อความอุ่นใจในทุกขั้นตอนของการรักษา
เพราะการดูแลผู้ป่วยมะเร็ง ไม่ใช่แค่เรื่องการรักษา
แต่คือการดูแลด้วยหัวใจ ในทุกช่วงเวลาที่สำคัญที่สุดค่ะ
ติดต่อและสอบถาม
ที่อยู่ : 197/1 ถนนสุคันธาราม แขวงสวนจิตรลดา เขตดุสิต กทม 10300
Line : @dusitcare
โทรศัพท์ : 0615095466 , 092-256-6336
อีเมล : dusitcare@gmail.com
